วิถีมาร เล่ม 7: หมากข้ามขีด Beyond the Board - สิ่งที่คนอื่นมองว่าไร้ค่า อาจเป็นโอกาสที่คุณกำลังมองข้าม

งานประมูลเช้าวันเสาร์ที่ไม่มีใครอยากไป

สมมติว่ามีโรงงานขนมปังเก่าแห่งหนึ่งปิดตัวไป เจ้าหนี้นำทรัพย์สินออกประมูลในเช้าวันเสาร์ ในโกดังมีเตาอบอุตสาหกรรม 6 เครื่อง ชั้นวางสแตนเลส กองถาดอบเป็นพันใบ และรถตู้ส่งของที่จอดฝุ่นจับอยู่หลังโกดัง

คนมาดูไม่ถึง 10 คน ส่วนใหญ่ยืนดูแป๊บเดียวแล้วกลับ เพราะของทุกชิ้นมีป้ายเดียวกันแปะอยู่ในใจ ของจากธุรกิจที่เจ๊ง

ราคาเปิดของเตาอบแต่ละเครื่อง ต่ำกว่าราคาซื้อใหม่หลายเท่า และไม่มีใครยกมือ

ของชิ้นเดียวกัน ถูกมองคนละแบบ

ลองดูคนที่ยังยืนอยู่จนจบ สมมติว่ามีสามคน และทั้งสามคนมองกองของเดียวกันไม่เหมือนกันเลย

• คนแรกเห็นแต่เศษเหล็ก เขาคิดราคาเป็นกิโล
• คนที่สองเห็นเตาอบสภาพดีที่ร้านเบเกอรี่เล็กๆ อยากได้แต่ซื้อใหม่ไม่ไหว
• คนที่สามเห็นอะไรมากกว่านั้น รายชื่อลูกค้าเก่าของโรงงานที่ยังไม่มีใครส่งขนมปังให้

คนที่สามอาจกำลังเจอโอกาส หรืออาจกำลังเดินเข้าไปหาปัญหาที่ใหญ่กว่าเตาอบหกเครื่อง และนี่แหละคือส่วนที่ยาก

เพราะของที่ถูกทิ้ง บางชิ้นถูกทิ้งเพราะคนมองไม่เห็นค่า บางชิ้นถูกทิ้งเพราะมันมีต้นทุนซ่อนอยู่ ที่คนเก่ารู้ดีกว่าใคร เตาที่ดูดีอาจกินไฟจนส่งขนมขาดทุน รถตู้อาจติดภาระที่ยังไม่จบ ลูกค้าเก่าอาจเลิกสั่งเพราะเหตุผลที่ไม่มีในเอกสารประมูล

ของที่ทุกคนเลิกมอง อาจซ่อนโอกาส หรือซ่อนเหตุผลที่ทุกคนเลิกมองไว้ก็ได้

ใครเคยลังเลจนของดีราคาถูกหลุดมือ หรือเคยรีบยกมือแล้วมารู้ทีหลังว่าแบกปัญหากลับบ้าน สองแบบนี้คุณไม่ได้ผิดอะไรเลย แค่ตอนนั้นยังไม่มีวิธีแยกสองอย่างนี้ออกจากกันให้ชัด ก่อนต้องยกมือในเช้าวันเสาร์

คำถามที่ไม่ได้มีแค่เรื่องกำไร

ยังมีอีกมุมที่คนพูดถึงน้อยกว่า สมมติว่าคนที่สามซื้อทุกอย่างไปในราคาถูกมาก แล้วกลับมาเปิดโรงงานใหม่ ใช้ชื่อเดิมที่ลูกค้าจำได้ ขึ้นราคากับลูกค้าเก่าที่ไม่มีทางเลือก แถมจ้างพนักงานเก่ากลับมาด้วยค่าแรงที่ต่ำกว่าเดิม

เขาสร้างมูลค่าขึ้นมาจริง หรือแค่ย้ายภาระไปไว้บนบ่าคนอื่น

ลองนับดูว่าในเรื่องนี้ ใครบ้างที่จ่ายส่วนต่างให้กำไรก้อนนั้น

• ลูกค้าเก่าที่ต้องจ่ายแพงขึ้น เพราะไม่มีเจ้าอื่นส่งของให้ทัน
• พนักงานที่กลับมาทำงานเดิม ในค่าแรงที่น้อยกว่าเดิม
• ชื่อเสียงของแบรนด์เก่า ที่ถูกใช้ต่อโดยไม่ได้ซ่อมอะไรเลย

คำถามนี้ฟังเหมือนเรื่องศีลธรรม แต่มันเป็นเรื่องธุรกิจด้วย ลูกค้าที่ถูกบังคับให้จ่ายแพง วันไหนมีเจ้าใหม่มาส่งขนมปังทัน เขาจะยังอยู่ต่ออีกนานแค่ไหน?

วิถีมาร เล่ม 7: หมากข้ามขีด มองมูลค่าในสิ่งที่โลกทิ้ง

งานประมูลข้างบนเป็นเรื่องสมมติ แต่คำถามทั้งหมดในนั้นคือสิ่งที่ วิถีมาร เล่ม 7: หมากข้ามขีด (Beyond the Board) โดย หลินโม่ พาไปสำรวจ เล่มนี้เป็นหนังสือปรัชญาธุรกิจเชิงกลยุทธ์ ว่าด้วยสินทรัพย์ที่ถูกประเมินค่าต่ำ โอกาสที่ถูกมองข้าม และเกมธุรกิจที่ผู้เล่นส่วนใหญ่ไม่กล้าเข้าไปแตะ

ตลอด 12 บท เล่มนี้ตั้งคำถามกับมูลค่า ความเสี่ยง อำนาจ และขอบเขตของความสำเร็จ จากกองขยะที่อาจซ่อนวัตถุดิบมีค่า เศษทรัพยากรที่ประกอบเป็นธุรกิจใหม่ได้ อาคารร้าง แบรนด์ที่มีตำหนิ ความรู้ที่ถูกลืม บริษัทที่กำลังพัง ไปจนถึงตลาดที่ไร้ระเบียบ ข้อมูลดิจิทัล ร่องรอยพฤติกรรม และการรวมทรัพยากรที่กระจัดกระจายให้กลายเป็นอำนาจต่อรอง

ข้อที่ทำให้อยากแนะนำเล่มนี้ คือมันไม่หยุดอยู่ที่ด้านกำไร เล่มนี้ถามไว้ตรงๆ ว่าอะไรคือการสร้างมูลค่าที่แท้จริง และอะไรคือการผลักภาระหรือความเสียหายให้คนอื่น

ต้องบอกไว้ตรงนี้ก่อน กรณีศึกษาทางธุรกิจในเล่มเป็นเหตุการณ์สมมติ ใช้สำรวจกลไกและผลของการตัดสินใจ ไม่ใช่เหตุการณ์จริงที่ตรวจสอบแล้ว และไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล ส่วนสำนวนก็เข้มข้นตามแบบฉบับวิถีมาร

ถ้าคุณคือคนที่สามในโกดังวันนั้น ราคาเปิดเป็นแค่เรื่องแรกที่ต้องดู เรื่องที่เหลือ หมากข้ามขีดพาไล่ดูต่อแบบนี้

เวลาเจอกิจการเซ้ง เครื่องจักรมือสอง หรือแบรนด์ที่เคยมีข่าวเสีย สายตาคุณจะเลื่อนจากป้ายราคา ไปหาเหตุผลที่เจ้าของเดิมปล่อยมือก่อน และก่อนคิดกำไร คุณจะไล่นับให้ครบว่าใครอยู่ในรายชื่อคนที่ต้องจ่ายส่วนต่าง

กองของที่ใครๆ เดินผ่านตอนนี้ อาจเป็นเศษเหล็กจริงก็ได้ ก่อนปัดทิ้งหรือยกมือ อ่านหมากข้ามขีดสักบท แล้วค่อยกลับไปมองอีกรอบ