วิถีจักรพรรดิ เล่ม 20: จักรพรรดิไร้ร่าง - สร้างระบบที่เดินต่อได้ แม้วันที่ไม่มีคุณอยู่ตรงนั้น

7 วันที่ไลน์กลุ่มไม่ยอมเงียบ

สมมติว่าคุณเป็นเจ้าของกิจการเล็กๆ ทำงานแทบไม่เว้นวันมา 6 ปี แล้ววันหนึ่งคุณตัดสินใจลาพักร้อน 7 วันเป็นครั้งแรก นั่งริมทะเล สั่งกาแฟเย็น แล้วบอกตัวเองว่า "ทีมเอาอยู่น่า"

วันแรก 09:12 ไลน์กลุ่มเด้ง "พี่ครับ ลูกค้าขอลดอีก 5% ได้ไหม"

วันแรก 14:40 "ใบสั่งซื้อนี้ต้องรอพี่เซ็นก่อนใช่ไหมคะ"

วันที่สาม 08:05 "ของมาไม่ครบ ปล่อยให้ลูกค้าเลยดีไหม หรือรอพี่"

วันที่หก 22:30 "ขอโทษที่รบกวนนะพี่ ไม่มีใครกล้าตัดสินใจเรื่องนี้ค่ะ"

พอครบ 7 วัน คุณนับข้อความดู ได้ 47 ข้อความ ไม่มีสักข้อที่เป็นเรื่องฉุกเฉินจริง ทุกข้อเป็นคำถามที่ถ้าทีมมีหลักสักข้อให้ยึด เขาตอบกันเองได้ภายในห้านาที

ระหว่างนั่งอ่านอยู่ริมทะเล ใจหนึ่งของคุณรู้สึกว่าตัวเองสำคัญ อีกใจหนึ่งเริ่มเหนื่อย เพราะกิจการที่ตัวเองสร้างมากับมือ หยุดคุณไม่ได้แม้ 7 วัน

เช้าวันจันทร์ที่กลับมา คุณเดินเข้าออฟฟิศแล้วเจอโพสต์อิทแปะเต็มโต๊ะ ทุกใบเขียนว่า "รอพี่ตัดสิน" บางใบเป็นเรื่องที่ทีมน่าจะรู้คำตอบอยู่แล้วด้วยซ้ำ แต่ไม่มีใครมั่นใจพอจะเป็นคนพูดออกมา

ในเรื่องนี้ไม่มีใครทำผิด ทีมไม่ได้ขี้เกียจ เจ้าของก็ไม่ได้ควบคุมเกินเหตุ แค่คำตอบทุกข้อไปกองอยู่ในหัวคนเดียว และทุกคนก็คุ้นกับการเดินมาหยิบมันจากตรงนั้น

ผู้นำที่เก่ง กับผู้นำที่สร้างระบบเป็น

วิถีจักรพรรดิ เล่ม 20: จักรพรรดิไร้ร่าง โดย หลินโม่ ว่าไว้ว่า ผู้นำที่เก่งอาจพาองค์กรเดินไปได้ในวันที่ตัวเองยังอยู่ แต่ผู้นำที่สร้างระบบเป็น จะทำให้องค์กรเดินต่อได้ แม้วันที่ไม่มีเขาอยู่ตรงนั้น

เล่มนี้พาไปดูการเปลี่ยนสี่อย่าง ตัวบุคคลให้กลายเป็นระบบ คำสั่งให้กลายเป็นหลักการ เจตจำนงให้กลายเป็นโครงสร้าง และอำนาจให้กลายเป็นกลไกที่ทำงานต่อได้ด้วยตัวเอง ผ่าน 12 บท ตั้งแต่ "มนตราอวตาร" "ข่ายใยพระอินทร์" ไปจนถึง "เอกภาพไร้ลักษณ์"

ลองเอาสี่อย่างนี้มาวางทาบกับ 7 วันข้างบนเล่นๆ ข้อความ "ลดอีก 5% ได้ไหม" ถูกถามถึงเจ้าของ เพราะคำตอบอยู่ที่ตัวคน ถ้าวันหนึ่งมันกลายเป็นกฎสักข้อ ว่าลดได้ถึงเท่าไร ใครอนุมัติ คำถามนี้ก็ไม่ต้องข้ามทะเลมาหาคุณ

นี่เป็นแค่ตัวอย่างที่คนเขียนหน้านี้คิดเอง ไม่ได้บอกว่าเล่มนี้ยกกรณีแบบนี้ แต่ภาพที่ได้คือ การเปลี่ยนจากตัวคนมาเป็นระบบ น่าจะเริ่มจากเรื่องเล็กๆ ที่ถูกถามซ้ำนี่แหละ

คำถามที่เล่มนี้เปิดไว้ ตรงกับข้อความใน 7 วันนั้นอยู่หลายข้อ จะสร้างองค์กรให้ไม่พังเมื่อคนสำคัญหายไปได้ยังไง จะกระจายอำนาจโดยไม่ทำให้ระบบเสียทิศทางได้ยังไง จะมอบหมายการตัดสินใจให้คนทำงานเองได้ แต่ยังรู้ว่าใครต้องรับผิดชอบ ทำแบบไหน

อีกข้อหนึ่งคือ ความรู้ที่อยู่ในหัวของคนไม่กี่คน จะกลายเป็นกระบวนการที่องค์กรใช้ต่อได้ยังไง และสุดท้าย จะสร้างสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเองโดยไม่ให้ทุกอย่างต้องหมุนรอบตัวเราได้หรือเปล่า

ลองย้อนไปดูข้อความวันที่หก "ไม่มีใครกล้าตัดสินใจเรื่องนี้" ประโยคนี้ไม่ได้บอกว่าทีมอ่อนแอ มันอาจบอกว่าไม่เคยมีใครบอกทีมว่า เรื่องแบบนี้ใครมีสิทธิ์ตัดสิน และถ้าตัดสินพลาดจะเกิดอะไรขึ้น

องค์กรที่ต้องรอผู้นำตัดสินทุกเรื่อง บางทีอาจไม่ได้มีผู้นำที่แข็งแกร่งเกินไป แต่มีระบบที่ยังบางอยู่ เล่มนี้เสนอว่า จักรพรรดิขั้นสุดท้ายคือคนที่สร้างระบบจนไม่ต้องออกคำสั่งทุกครั้ง เมื่อถึงวันที่ลุกออกจากบัลลังก์ สิ่งที่สร้างไว้ก็ยังเดินต่อได้เอง

ส่วนข้อความที่ถามว่า "ปล่อยให้ลูกค้าเลยดีไหม" อาจยากกว่าข้อลดราคา เพราะมันมีเรื่องว่าถ้าพลาดใครรับ ทีมที่ไม่รู้ว่าตัวเองรับได้แค่ไหน ก็เลือกส่งเรื่องกลับขึ้นไปหาคนที่รับได้ทุกอย่างเสมอ ซึ่งก็คือคุณ และคุณก็เผลอเป็นที่พักพิงของทุกความไม่แน่ใจมานานแล้ว

ถ้าสัปดาห์หน้าคุณได้ลาจริงๆ ข้อความ 47 ข้อนั้นจะเหลือกี่ข้อ ลองอ่านดูว่าเล่มนี้ชี้ให้เห็นอะไรบ้าง

คำถามที่ไลน์กลุ่มส่งมาถึงคุณ อาจเริ่มถูกแยกเป็นสองกอง คือเรื่องที่ควรมีหลักให้ทีมตัดสินเอง กับเรื่องที่ยังต้องรอคุณจริงๆ

ก่อนลาพักครั้งหน้า ลองเปิดเล่มนี้แล้วนับดูว่า ข้อความ 47 ข้อนั้นมีกี่ข้อที่หลักการสักข้อตอบแทนคุณได้